Το ιστορικό μυθιστόρημα.

Το περασμένο Σαββατοκύριακο βρέθηκα στην Πετρούπολη καλεσμένη από τη Λογοτεχνική Ομάδα Πετρούπολης « ΙΔΕΟΠΝΟΟΝ» και το πολιτιστικό περιοδικό « ΠΝΟΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ» να μιλήσω στο Πρώτο διήμερο Συνέδριο που διοργάνωναν για την Ποίηση και την Πεζογραφία.
Οι οργανωτές του συνεδρίου, λογοτεχνική ομάδα και συντελεστές του περιοδικού, είναι όλοι τους ποιητές και λογοτέχνες που τιμούν την πόλη τους την Πετρούπολη, με την ζωντανή παρουσία τους στα πολιτιστικά δρώμενα, οργανώνοντας λογοτεχνικούς διαγωνισμούς, συνέδρια και ημερίδες με θέματα λόγου και τέχνης. Το συνέδριο στο οποίο αναφέρομαι ήταν αφιερωμένο στον ποιητή Γιάννη Ρίτσο και τα θέματα που συζητήθηκαν αφορούσαν τη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία, τη σύγχρονη ελληνική ποίηση, την παιδική λογοτεχνία, τη λογοτεχνία για νεαρούς ενήλικους αναγνώστες, την παραδοσιακή λογοτεχνία-η λογοτεχνία της Λέσβου, και φυσικά θέματα πάνω στην ποίηση του Γιάννη Ρίτσου και στη σχέση της έμπνευσης με τη λογοτεχνία. Μέλη της λογοτεχνικής ομάδας, οι συγγραφείς και ποιητές Θανάσης Αργυρίου, Αρετή Γκιωνάκη, Νίκος Δεληγιάννης, Ιωάννα Μήλια, Κλεοπάτρα Ρισσάκη, Έλενα Σιούτη και Κώστας Συμεωνίδης.απάγγειλαν με αίσθημα και συγκίνηση ποιήματά του Ρίτσου, ενώ στο μουσικό μέρος του συνεδρίου, κιθάρα έπαιξε με πολύ αίσθημα η Μαρία Αναγνωστοπούλου, κιθαρίστα, καθηγήτρια Μουσικού σχολείου.
Ομιλητές ήταν οι συγγραφείς και ποιητές: Δημήτρης Ιατρόπουλος , Βούλα Μάστορη, Μάνος Κοντολέων, Απόστολος Γονιδέλλης, Γιώργος Κατεμής, Δημήτρης Καραμβάλης, Χρήστος Χαρατσάρης, Μιχάλης Σπέγγος και Δημήτρης Γεωργάς Την πρώτη μέρα έγινε τιμητική βράβευση του γνωστού και καταξιωμένου συγγραφέα Τάκη Χατζηαναγνώστου, για το σύνολο του έργου του.

Μια και έχω γράψει δύο ιστορικά μυθιστορήματα και άλλα δύο με κάποιες ιστορικές αναφορές, το θέμα της ομιλίας μου ήταν «Το Ιστορικό Μυθιστόρημα», ένα θέμα που βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρον.
Μετά μια σύντομη αναφορά στην ιστορία και την πρώτη εμφάνισή του ιστορικού μυθιστορήματος,εξήγησα γιατί θεωρώ την Ιλιάδα ως το πρώτο ιστορικό μυθιστόρημα και όχι το « ο Βιος του Αλεξάνδρου» του Ψευδοκαλλισθένη, όπως θεωρείται από πολλούς. Στη συνέχεια μετά από ένα σύντομο πέρασμα στους κυριώτερους εκπροσώπους του ιστορικού μυθιστορήματος από το 19ο αιώνα που ήταν ο αίνωνας της ακμής του, ως τις μέρες μας, έκανα μια σύνομη ανάλυση του τι είναι το Ιστορικό μυθιστόρημα και ποια είναι τα χαρακτηριστικά του που το κάνουν να διαφέρει από τις άλλες μορφές μυθιστορήματος.
«Τι είναι όμως ιστορικό μυθιστόρημα; Ποια είναι τα στοιχεία που το κάνουν να ξεχωρίζει από τις άλλες μορφές του μυθιστορήματος; Κατά τι διαφέρει ένα ιστορικό μυθιστόρημα από ένα κοινωνικό μυθιστόρημα, από ένα αστυνομικό ή ένα ερωτικό ή από ένα μαθηματικό; Πρώτα απ όλα να πούμε ότι ένα ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί κάλλιστα να είναι και αστυνομικό και ερωτικό ακόμη και μαθηματικό. Εκείνο όμως που το κάνει να ξεχωρίζει απ΄όλα τα άλλα είδη μυθιστορήματος, η ειδοποιός διαφορά του, είναι ότι η πλοκή του εξαρτάται ή συνδέεται με κάποιο ιστορικό πρόσωπο ή κάποια ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν σε μια δεδομένη στιγμή .Με άλλα λόγια υπάρχει σύνδεση και εξάρτηση του μύθου του έργου με την Ιστορία σε τέτοιο βαθμό που ο μύθος δεν μπορεί να ολοκληρωθεί χωρίς την συγκεκριμένη ιστορική αναφορά.»
Στη συνέχεια αναφέρθηκα στις απόψεις που έχουν εκφραστεί πάνω στο θέμα κατά πόσο ο συγγραφέας ,προκειμένου να πλάσει το δικό του μύθο, είναι ελεύθερος να παίξει μέσα στην Ιστορία και να παραποιήσει ιστορικά γεγονότα ή και να αποδώσει ιδιότητες που δεν είχαν σε ιστορικά πρόσωπα . Μετά από κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα μυθιστορημάτων που οι συγγραφείς τους έχουν κάνει παρεμβάσεις ή και αλλοιώσεις ιστορικών γεγονότων εξέφρασα την δική μου άποψη σύμφωνα με την οποία δεν επιτρέπεται ούτε αυθαιρεσία εν ονόματι της «ποιητικής έμπνευσης», αλλά ούτε και στείρα προσήλωση στα γεγονότα.
«Στην πρώτη περίπτωση το μυθιστόρημα κινδυνεύει να γίνει παραμύθι και στη δεύτερη σχολικό ανάγνωσμα. Ο συγγραφέας μπορεί ερμηνεύοντας τα γεγονότα για τις ανάγκης της μυθοπλασίας να κάνει μικρές παρεμβάσεις ή και να μεταθέσει για λίγο το χρόνο κάποιων γεγονότων. Δεν νομίζω όμως ότι μπορεί να επέμβει και αλλοιώσει τον ιστορικό πυρήνα για χάρη της μυθοπλασίας. Μπορεί ακόμη και να ερμηνεύσει διαφορετικά κάποια στοιχεία του χαρακτήρα του ιστορικού προσώπου και να πλάσει μια εικόνα διαφορετική από την κοινά παραδεδεγμένη αρκεί να μην εμφανίζει την εικόνα αυτή ως αντικειμενικά ορθή, αλλά ως τη γνώμη κάποιων από τα πρόσωπα που εμφανίζονται στο μυθιστόρημα. Ένα ιστορικά ανακριβές ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί να είναι κακό τόσο για τον αναγνώστη, όσο και για τον συγγραφέα. Πρώτα απ΄όλα υπάρχει ο κίνδυνος να παραπλανηθεί ο αναγνώστης και να θεωρήσει ως ιστορικά αληθή τα αποκυήματα της φαντασίας του συγγραφέα, αλλά και ο ίδιος ο συγγραφέας κινδυνεύει να απαξιωθεί το έργο του, που μπορεί να έχει λογοτεχνική αξία, αν ένας αναγνώστης που συμβαίνει να έχει γνώση της Ιστορίας ενοχληθεί από τις ιστορικές ανακρίβειες ή και αδυναμίες του συγγραφέα.»
Μίλησα ακόμη για το πόσο απαραίτητο είναι να μπορεί ο συγγραφέας να μεταφέρει στον αναγνώστη την ατμόσφαιρα της εποχής με την οποία καταπιάνεται.

" Εκείνο που καλείται να δώσει ο συγγραφέας είναι η ατμόσφαιρα της εποχής που αναπλάθει. Αυτό δεν είναι κάτι που γίνεται εύκολα. Λέγεται πως για να γράψει κανείς καλά πρέπει να έχει βιώματα και παραστάσεις πάνω σε αυτό που γράφει. Ο συγγραφέας του ιστορικού μυθιστορήματος δεν μπορεί να έχει βιώματα σε χρόνους περασμένους, για αυτό η φαντασία θα πρέπει να αναπληρώσει το κενό της γνώσης και της μνήμης. Ο συγγραφέας ενός ιστορικού μυθιστορήματος δεν αρκεί να είναι γνώστης της Ιστορίας, αλλά να έχει την ικανότητα να μεταφέρεται o ίδιος, όσο γίνεται, στο χρόνο και το χώρο, να αισθάνεται όπως οι ήρωες του και να αντιδρά όπως θα αντιδρούσαν εκείνοι τότε. Θα πρέπει λοιπόν ο συγγραφέας όχι μόνο να ξεχάσει το χρόνο στον οποίο ζει, αλλά και τον τόπο και τις συνήθειες και τους κώδικες πάνω στους οποίους βασίζει τη ζωή του και να υιοθετήσει αυτούς μιας άλλης εποχής και ενδεχομένως ενός άλλου τόπου και αυτό που θα νιώσει θα πρέπει να το μεταφέρει στο γραπτό του για χάρη των αναγνωστών του.»
Τελειώνοντας μίλησα για την κάμψη που παρουσιάζει στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια το ιστορικό μυθιστόρημα και την απέδωσα σε δύο παράγοντες τον κορεσμό του αναγνώστη, δεδομένου ότι τα περισσότερα από τα ελληνικά ιστορικά μυθιστορήματα καταπιάνονται με δύο βασικά θέματα, Μικρασιατική καταστροφή και Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και Εμφύλιομ αλλά και κατά κύριο λόγο στην έλλειψη ενδιαφέροντος για την Ιστορία που έχει ο μέσος ΄Ελληνας.
« Μπορεί λοιπόν ο αναγνώστης να φοβάται ότι το ιστορικό μυθιστόρημα θα είναι εξ ίσου βαρετό με ένα σχολικό βιβλίο, ότι θα τον βομβαρδίζει με πληροφορίες άχρηστες για όπλα και μάχες, χωρίς να εμβαθύνει σε ανθρώπινες σχέσεις. Φοβούμαι πως στο βάθος ίσως αυτή να είναι η εξήγηση. Σε μας τους συγγραφείς απομένει να πείσουμε τον αναγνώστη ότι η Ιστορία είναι κάτι ωραίο και το διάβασμα ενός ιστορικού μυθιστορήματος που έχει γραφτεί με σοβαρότητα και συνέπεια μπορεί να είναι ευχάριστο όσο και χρήσιμο.»
Και έκλεισα την ομιλία με μια παράκληση, με την ιδιότητα μου της αναγνώστριας ιστορικών μυθιστορημάτων, προς τους συγγραφείς που θέλουν να γράψουν ιστορικό μυθιστόρημα και αποφασίζουν να διασκευάσουν ή ανασκευάσουν την Ιστορία, να μη χαρακτηρίζουν το έργο τους ως «ιστορικό».
«Η Ιστορία είναι κάτι πολύ σοβαρό και επικίνδυνο μαζί για να αφεθεί στα χέρια κάθε ενός από εμάς να την προσαρμόζουμε στην Προκρούστεια κλίνη της γραφής μας.»

Ευχαριστώ και πάλι τους συντελεστές του συνεδρίου για την τιμή που μου έκαναν να με καλέσουν να μιλήσω στο τόσο σημαντικό πολιτιστικό αυτό γεγονός και να συγχαρώ όλη την ομάδα για το έργο που επιτελεί και ιδιαίτερα την Πρόεδρο, συγγραφέα και ποιήτρια Αρετή Γκιωνάκη, ένα άνθρωπο με φλόγα και πάθος για την ποίηση και τη λογοτεχνία. Να είσαστε πάντα καλά αγαπητή φίλοι,και να μας χαρίζετε ωραίες πνευματικές βραδιές σαν αυτές του περασμένου Σαββατοκύριακου.

Ιουστίνη Φραγκούλη- Αργύρη "Για την Αγαπη των άλλων" Εκδόσεις Ψυχογιός 2009

Την Ιουστίνη Φραγκούλη -Αργύρη γνώρισα φέτος το καλοκαίρι στη Διεθνή ΄Εκθεση βιβλίου της Θεσσαλονίκης και αμέσως την αγάπησα, είναι ένας ζεστός άνθρωπος που δεν ντρέπεται να εξωτερικεύει τα αισθήματά του και να μοιράζει απλόχερα αγάπη γύρω του. Δε μπορείς παρά να την αγαπήσεις.
Περίμενα με ανυπομονησία να βγει το καινούργιο της βιβλίο « Για την αγάπη των άλλων», δεν ήταν μόνο ο τίτλος που με είχε ελκύσει, αλλά το γεγονός ότι είχα ήδη μια πρόγευση του ταλέντου της από το βιβλίο της «Ψηλά τακούνια για πάντα». Ένα βιβλίο ψυχογράφημα, μια ψυχαναλυτική διαδρομή στη ζωή πέντε κοριτσιών που χωρίζουν όταν ένα τραγικό γεγονός συμβεί ενώ είναι ακόμη έφηβες και η ζωή ανοίγεται μπροστά τους για να ξαναβρεθούν ύστερα από χρόνια πολλά , γυναίκες ώριμες πια στην όψη και στο χαρακτήρα. Η γραφή της Φραγκούλη με γλαφυρότητα, και καθαρότητα ζωντανεύει πέντε διαφορετικούς γυναικείους χαρακτήρες, περιγράφοντας τις αντιδράσεις και τον τρόπο που κάθε μια από αυτές αντιμετωπίζει τη ζωή και τα προβλήματα της. Ο αναγνώστης παρακολουθεί τις φίλες στην πορεία τους, νιώθει πως ανήκει στη συντροφιά τους, συμπάσχει με τα βάσανά και τους πόνους της ζωής τους και χαίρεται με τις χαρές τους που κορυφώνονται με την επανασύνδεση του σπασμένου κρίκου της φιλίας που όμως στην πραγματικότητα ποτέ δεν έπαψε να καίει στις καρδιές τους.
Γιαυτό λοιπόν περίμενα με ανυπομονησία το καινούργιο της βιβλίο και έσπευσα να το αποκτήσω μόλις κυκλοφόρησε. Το διάβασα σχεδόν απνευστί και μπορώ να σας βεβαιώσω πως όχι μόνο το απόλαυσα, αλλά ήταν πολύ πέρα από τις προσδοκίες μου.
Βρήκα το βιβλίο αυτό της Ιουστίνης Φραγκούλη- Aργύρη, πιο ώριμο, πιο βαθύ από το προηγούμενο.
Με αφορμή την ζωή μιας υπαρκτής γυναίκας, η συγγραφέας υφαίνει για χάρη του αναγνώστη μια ιστορία τόσο θαυμαστή που μοιάζει σχεδόν απίστευτη. Μια ιστορία για τη μοίρα των ανθρώπων και ιδιαίτερα των γυναικών στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν, μόλις μερικές δεκαετίες πίσω. Γυναίκες όπως η Τζανή, η κοπέλα από καλή οικογένεια, με μόρφωση και ξένες γλώσσες, που έρχεται να ζήσει με τον άντρα της στο άγονο και δαρμένο από τους ανέμους νησί της Νισύρου. Ο άντρας της άξιος τεχνίτης, μα κατώτερος της στη μόρφωση και την κοινωνική τάξη, ξενιτεύεται, ενάντια στη θέληση της , στην Αμερική πιστεύοντας ότι έτσι θα μπορέσει να γίνει άξιος της και να της προσφέρει τη ζωή που της αξίζει. Αντί όμως να της προσφέρει το όνειρο, την καταδικάζει σε μια ζωή χωρίς άντρα, να αφήσει τις λεπτεπίλεπτες ασχολίες που ήταν μέχρι τότε συνηθισμένη, το κέντημα, τον αργαλειό και τη ζωγραφική και να ζωστεί την αξίνα και τη τσάπα για να καλλιεργήσει τα άγονα χτήματα τους και να ζήσει τα τρία παιδιά της. Μεγαλώνει τα παιδιά της με την πίκρα στην καρδιά γιατί ο ξενιτεμένες άντρας της, ο Μπρούκλης όπως τον αποκαλούν οι συντοπίτες του, δεν της στέλνει ποτέ ένα γράμμα, δυο λόγια, να ξέρει πως είναι καλά, φοβάται να εκθέσει στα μορφωμένα μάτια της τη δική του αγραμματοσύνη. Της στέλνει μόνο κάθε τόσο ένα φάκελο με μια άγραφη κάρτα της Νέας Υόρκης και πράσινα δολάρια που αυτή κρύβει στο στρώμα ή τα κάνει λίρες και κοσμήματα για την προίκα της κόρης της και τις σπουδές των αγοριών της. Η Τζανή βάζει όλες τις κάρτες του άντρα της στον καθρέφτη της σάλας και κρύβει την ντροπή και τον πόνο της περπατώντας σκυφτή με το μαντήλι σφιχτά δεμένο για να κρύβεται από τον κόσμο. Ντρέπεται την κακογλωσσιά και τα σχόλια που θέλουν τον άντρα της να την έχει ξεχάσει και να ξαναπαντρευτεί. Τα χρόνια περνούν, τα παιδιά μεγαλώνουν, η κόρη, η Μαργαρίτα, προικισμένη με ευφυΐα και τη δυνατή θέληση της μάνας της σπουδάζει στη Ρόδο. Εκεί γνωρίζει τον έρωτα της ζωής της. Όταν ο αγαπημένος της και ο αδερφός της φεύγουν από τα ιταλοκρατούμενα δωδεκάνησσα για την Ελλάδα για να σπουδάσουν και τους βρίσκει εκεί ο πόλεμος και η Κατοχή, η Μαργαρίτα, θα κάνει μεγάλες θυσίες. Ξεπουλάει κρυφά από τη μάνα της την προίκα της για να συντηρήσει τον αγαπημένο της. Δε ζει παρά με την ελπίδα να τον δει να γυρίσει με το δίπλωμα και την άδεια του δικηγόρου και να παντρευτούν. Ο γάμος τους θα λύσει και τα χέρια του αδερφού της και της αγαπημένης φίλης της που δεν μπορούν να παντρευτούν όσο εκείνη είναι ανύπαντρη και κοντά σε αυτούς άλλοι νέοι και νέες περιμένουν και αυτοί τη σειρά τους. Ο αγαπημένος όμως της Μαργαρίτας αποδεικνύεται λίγος. Όταν κάποτε έρχεται η πολυπόθητη λευτεριά και η Ένωση με την Ελλάδα και γυρίζουν στο νησί τα ξενιτεμένα παλικάρια, μόνο ο αδερφός της Μαργαρίτας θα γυρίσει, ο αγαπημένος της θα την προδώσει και θα της δώσει το μεγαλύτερο χτύπημα τη μέρα που περιμένει τη μεγαλύτερη χαρά στη ζωή της. Η προδοσία όμως του αγαπημένου της Μαργαρίτας, θα ενεργήσει σαν καταλύτης στις ζωές άλλων προκαλώντας αλυσσιδωτές αντιδράσεις. Ο σύγχρονος άνθρωπος της πόλης μπορεί να παραξενευτεί, να θεωρήσει υπερβολικές τις αντιδράσεις. Θα εκπλαγεί γιατί δεν ξέρει, δεν έχει μάθει να υποτάσσει το εγώ του στους απαράβατους κανόνες της ηθικής και του δέοντος που ρύθμιζαν αιώνες τώρα τις ζωές των ανθρώπων στις μικρές κλειστές κοινωνίες, όπως το νησί της Μαργαρίτας. Ο άντρας δεν μπορεί ποτέ να παντρευτεί αν έχει αδερφή ανύπαντρη. Η Μαργαρίτα όμως, όπως και η μάνα της πριν από εκείνη και όλες οι γυναίκες της γενιάς της πριν από εκείνη τους ήξεραν και τους σέβονταν τους κανόνες αυτούς. Και η πληγωμένη Μαργαρίτα, θα θάψει τα όνειρά της, θα κάνει την καρδιά της κόμπο και θα θυσιάσει τον έρωτα που δε στάθηκε άξιός της για να ζήσουν οι άλλοι. « Η ζωή είναι μεγαλύτερη από την αγάπη», έλεγε πάντα η μάνα της και η Μαργαρίτα αυτό θα αποδείξει με τη θυσία της. Η αγάπη των άλλων είναι ο οδηγός στις αποφάσεις της.
Το βιβλίο της Ιουστίνης Φραγκούλη - Αργύρη , πέρα από τη λογοτεχνική του αξία, την ωραία γλώσσα και τη πειστικότητα των χαρακτήρων, είναι ένα σπάνιο βιβλίο. Είναι ένα βιβλίο με ουσιαστικό περιεχόμενο και, τολμώ να πω, με ηθικό δίδαγμα. Κλείνοντάς το νιώθεις καλύτερος άνθρωπος, καταλαβαίνεις το νόημα της πραγματικής αγάπης, αυτής που δίδαξε ο Χριστός « μείζονα ταύτης αγάπην ουδείς έχει, ίνα τις την ψυχήν αυτού θη υπέρ των φίλων αυτού» Δεν υπάρχει μεγαλύτερη αγάπη από το να δίνεις την ψυχή σου, τη ζωή σου για τους φίλους σου.
Συγχαρητήρια Ιουστίνη, πάντα να έχεις έμπνευση και να μας δίνεις ωραία βιβλία.

ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΙ;

Πολλά γράφονται, πολλά λέγονται τις τελευταίες μέρες για το τι έγινε και για το τι μέλλει γεννέσθαι. Πριν σας μιλήσω για μια ιδέα που έχω, καθόλου πρωτότυπη, την έχουν ήδη πει και άλλοι πιο πριν από μένα, επιρέψτε μου να γκρινιάξω για λίγο...
Όσο περνούν τα χρόνια και γερνάω, τόσο πιο απαισιόδοξη γίνομαι...Την παιδική ηλικία μου την πέρασα στην Πάτρα και το χτήμα του παππού μου στη Μεσσηνία, την εφηβεία μου στην Εκάλη και το σχολείο μου ήταν στην Κηφισιά. Ποτέ μα ποτέ όλα αυτά τα χρόνια δεν ξέραμε τι θα πει "πυρκαγιά". Στην Εκάλη της δεκαετιας του 50-60 με τη Ρέα, το Διόνυσο,τη Δροσιά και το Μπογιάτι, λίγο πιο πέρα, να ορίζουν τα σύνορά μας, δεν είδαμε ποτέ τον καπνό να ανεβαίνει στον ουρανό. Γιατί λοιπόν τώρα, γιατί κάθε καλοκαίρι να πρέπει να μετράμε τα χιλιόμετρα των τετραγωνικών της καμένης γης, τους καμένους πνεύμονες της δύστυχης Αττικής, τα μικρά ζώα του δάσους, τους σκαντζόχοιρους και τις χελώνες που δεν μπορούν να τρέξουν να γλυτώσουν, τα πουλιά που δε θα βρίσκουν τροφή να φάνε...,γιατί; Διότι γίναμε άπληστοι, θέλουμε τα πάντα. Βεβαίως και θέλουμε τη θέα, τα πεύκα, τον καθαρό αέρα, αλλά ..θέλουμε επίσης και να "εκμεταλευτούμε" τη γη στο μέγιστο της. Να την κάνουμε οικόπεδα, να την κάνουμε "οικισμούς"..δυστυχώς όμως χωρίς καμία πρόνοια για την προστασία του περιβάλλοντος, χωρίς σχεδιασμό, χωρίς μέριμνα. Έχω ζήσει στην Αμερική και το σπίτι που μέναμε ήταν σε μια περιοχή γεμάτη πελώρια δέντρα. ΄Ολη η πόλη ( Washington DC) και η γύρω περιοχή ήταν ένα πελώριο δάσος. Κάθε τόσο έβλεπες πυροσβεστικούς σταθμούς και στα πάρκα ειδκά διαμορφωμένους χώρους για να κάνεις πικ νικ και να ανάψεις ψησταριά αν ήθελες. Μπορούσες και στην αυλή του σπιτιού σου, αλλά με την τήρηση αυστηρών κανόνων που όφειλες να σεβαστείς και όλοι σεβόμαστε. ΄Ολα τα σπίτια είχαν υποχρεωτικά σύστημα πυρόσβεσης, δεν νοείτο κτίριο χωρίς το σύστημα και σε κάθε δημόσιο χώρο, γραφείο, νοσοκομείο, σχολείο, οι ασκήσεις ετοιμότητας σε πυρκαγιά ήταν κάτι το συνηθισμένο, υπόθεση ρουτίνας. Θα μου πείτε εκεί δεν γίνονται πυρκαγιές; Φυσικά και γίνονται, η φωτιά είναι δυστυχώς ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Οι άνθρωποι όμως εκεί, και ανάμεσά τους βάζω και τους ξενητεμένους συμπατριώτες μας που εδώ στην πατρίδα μας αν ήταν θα συμπεριφέρονταν διαφορετικά, ξέρουν να προνοούν και πως να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο αυτό. Θα μου πείτε πάλι εκεί είναι Αμερική, το κράτος έχει λεφτά και τα διαθέτει για την υποδομή, εμείς δεν έχουμε. Και στη μικρή Κύπρο όμως οι άνθρωποι ξέρουν καλύτερα από εμάς , και το απέδειξαν με την πρόσφατη αποτελεσματική βοήθεια που μας πρόσφεραν, ξέρουν να προστατέψουν τη φύση, να φυλλάξουν τα δάση στο Τρόοδος εκεί που υπάρχουν ακόμη Κέδροι και αίγαγροι, .. Εμείς τι κάνουμε; Καίμε την "Πεύκη της Κεφαλληνίας" και τα ελαφάκια στην Πάρνηθα... Και αν επιμένετε ότι το κράτος μας δεν έχει πόρους για να κάνει όσα θα έπρεπε, έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί δεν έχει; Γιατί όλοι μας σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό δεν είμαστε συνεπείς στις υποχρεώσεις μας απέναντι του. Κάθε φορά που ένας επαγγελματίας ή καταστηματάρχης μας προτείνει να μας κάνει καλύτερη τιμή μη κόβωντας απόδειξη, είτε κόβωντας μικρότερη, έχουμε σκεφτεί ότι με το να δεχτούμε την πρότασή του, στην ουσία τους εαυτούς μας τιμωρούμε και όχι το "δοβλέτι"; Και με την άναρχη οικοδόμηση σε δάση και ρεματιές δεν είναι σα να προσκαλούμε τις πυρκαγιές και άλλοτε τις πλημμύρες; Για όλα φταίει το κράτος και όχι εμείς που μπαζώσαμε το ρέμα ή χτίσαμε στο οικοπεδάκι που αγοράσαμε από τον α ή β "οικοδομικό συνεταιρισμό" που φρόντισε να αποχαρακτηρίσει την περιοχή ώστε να πάψει να θεωρείται δάσος; Το δάσος όμως είναι "κοινό αγαθό", περιουσία όλων μας και όχι μεμονωμένων ατόμων. Υποτίθεται πως το προστατεύει το Σύνταγμα, το ίδιο που υποτίθεται ότι έχουμε υποχρέωση να προστατεύουμε όλοι μας.. Ποιούς τίτλους ιδιοκτησίας μπορεί να έχει κάποιος στην κορφή ενός δασωμένου βουνού; Αιδώς Αργείοι.. Ολα καλά και όλα ωραία για το συμφέρον μας και ως εκεί που δεν χαλάει τη βολή μας, ως εκεί που εμείς θα κάνουμε αυτό που θέλουμε ενάντια σε κάθε νόμο και κανόνα λογικής. Μη μου πείτε πως φταίει το κράτος μόνο, ότι μας δίνει το κακό παράδειγμα, μη μου αναφέρετε τους κακούς υπαλλήλους τους επιλήσμονες του όρκου τους, τους "αδειούχους πυροσβέστες" και όλα αυτά τα κονότυπα και γνωστά "τοις πάσι". ΄ΟΛΟΙ ΑΝΕΞΑΙΡΕΤΩΣ ΟΛΟΙ ΦΤΑΙΜΕ ΓΙΑ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΓΙΑΤΙ ΕΧΟΥΜΕ ΜΑΘΕΙ ΝΑ ΘΕΩΡΟΥΜΕ ΟΤΙ Η ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΕΙΝΑΙ ΜΑΓΚΙΑ ΚΑΙ Η ΑΣΥΔΟΣΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ..Όποιος έχει δει ένα δέντρο να καίγεται ανυπεράσπιστο με τα κλαδιά χέρια ικεσίας απλωμένα, θα καταλάβει γιατί φωνάζω

Και τώρα τι; Τι μπρούμε να κάνουμε για να αναπληρώσουμε τους "πνεύμονες ¨που χάσαμε; Αναδάσωση; Ναι. Αυστηρή τήρηση των νόμων που απαγορεύει την ανοικοδόμηση σε καμένη γη; Ασφαλώς ναι. Αλλά και κάτι απλό, κάτι άμεσο που δε θέλει το χρόνο που απαιτεί μια αναδάσωση τόσων και τόσων χιλιάδων στρεμμάτων γης. Ας γεμίσουμε τα μπαλκόνια και τις ταράτσες μας με πρασινάδα. Δε χρειάζονται μεγαλεπήβολα σχέδια, εξωτικά φυτά και πολυπλοκοι σχεδιασμοί, Ας προμηθευτούμε από τα κρατικά φυτώρια, μικρά πεύκα, κυπαρίσσια, πικροδάφνες και ελιές. Κάθε ταράτσα πολυκατοικίας ας γίνει ένα μικρό ιδιωτικό πάρκο. ΄Εχει τύχει να δω κάποιες ταράτσες που οι ιδιοκτήτες τους το έκαναν. Δεν μπορείτε να φανταστείτε τι ωραίο θέαμα είνα. Αντί να βλέπεις μπουγαδόσχοινα, που κανείς ή σχεδόν κανείς δε χρησιμοποιεί πια, αντί για κεραίες τηλεοράσεων και πιάτα δορυφορικών λήψεων, θα μπορούσαμε να βλέπουμε λίγο πράσινο και όποιος από τους ενοίκους ήθελε θα μπορούσε να φέρνει μια καρέκλα από το σπίτι του και να κάθεται το απόγευμα να πίνει τον καφέ του στη δροσιά. Τα παιδιά θα μπορούσαν να παίζουν έξω από το σπίτι και όχι μπροστά στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και οι μαμάδες, όπως άλλοτε θα μπορούσαν να ανταλλάσουν συνταγές και μικρά μυστικά. Σας φαίνονται ρομαντικά όλα αυτά; ΄Ισως. Δεν είναι ακατόρθωτα όμως αρκεί να το βάλουμε βαθειά στην καρδιά μας. Και αν το κόστος μας τρομάζει, ας φροντίσουμε να ζητήσουμε από το κράτος να βοηθήσει, αυτή τη φορά θα έχουμε δίκιο. Μια μικρή επιδότηση, ένα κίνητρο, κάπως θα βοηθήσει, άλλως τε δε νομίζω να είναι τρομακτικό το κόστος, λίγες γλάστρες, χώμα και ένα σύστημα ποτισμού και ..μπόλικη καλή θέληση. Κάποτε είχαν θεσπισθεί κίνητρα για τους ηλιακούς θερμοσίφωνες, για φωτοβολταϊκά, γιατί να μην υπάρξει επιδότηση για να αποκτήσουμε και λίγο επι πλέον πράσινο; Γιατί θα πρέπει τα μπαλκόνια της πόλης να συνεχίσουν να είναι αποθηκευτικοί χώροι και όχι μικρές εστίες πρασίνου; Που πήγε η αγάπη που είχαμε άλλοτε για τα λουλούδια που και στων πιο φτωχικών σπιτιών τις αυλές ή ακόμη και στα πεζοδρόμια μπροστά στα σπίτια έβλεπες τενεκέδες με μυριστικά; Τα ξεχάσαμε και αυτά; Μήπως πάλι φταίει το κράτος; Πότε θα ξυπνήσουμε;

ΓΙΑΤΙ; ΓΙΑΤΙ; ΓΙΑΤΙ;

ΚΑΦΕ ΚΛΕΜΕΝΤΕ, Πέρσα Κουμούτση

Σας έλεγα πως αισθάνομαι άσχημα που δεν έχω γράψει κάτι στο blog καιρό τώρα. Θέλω τόσα να σας πω και έχω μείνει πίσω. Από που να αρχίσω; Νομίζω θα πρέπει να σας μιλήσω για κάποια βιβλία που διάβασα τελευταία. Θα πρέπει να σας μιλήσω για το βιβλίο της Λένας Μαντά, το "Ερωταw σαν βροχή" που είχα τη χαρά να είμαι η πρώτη που το παρουσίασε στο Χαλάνδρι και στη Θεσσαλονίκη στην έκθεση βιβλίου. Να σας μιλήσω για το" Εστω μια φορά " της Πασχαλίας Τραυλού που παρουσίασα στην Πάτρα..Oμως σκέφτηκα πως μια και για αυτά τα δύο βιβλία έχω ήδη μιλήσει, θα ήταν καλύτερα να σας μιλούσα για ένα άλλο βιβλίο που δεν έχω παρουσιάσει. Το βιβλίο της Πέρσας Κουμούτση, "Καφέ Κλεμέντε" που κυκλοφόρησε από της εκδόσεις Ψυχογιός την ίδια εποχή με το δικό μου "Της ζωής και της αγάπης". Ομολογώ όμως πως αισθάνομαι αμήχανα, μια και η αγαπημένη φίλη Ιουστίνη Φραγκούλη με έχει προλάβει και έχει ήδη κάνει μια εξαίρετη ανάλυση του βιβλίου στο blog της http://ioustini.blogspot.com/, Παρόλα αυτά θα προσπαθήσω να σας μιλήσω και εγώ για αυτό που εισέπραξα διαβάζοντας το βιβλίο της Πέρσας Κουμούτση.
Πρώτα απ΄όλα όμως δυο λόγια για τη συγγραφέα. Τη γλυκύτατη και σεμνότατη Πέρσα. έναν άνθρωπο που εκπέμπει τόση ευγένεια, τόση σεμνότητα και καλωσύνη που σε κατακτά από την πρώτη στιγμή. Καμία οίηση, κανένας κομπασμός. Ψάχνοντας και ρωτώντας μόνο μαθαίνεις για αυτή και τη δουλειά της. Η ίδια δε μιλάει ποτέ για τον εαυτό της. Μαθαίνεις για τα βιβλία της, " Δυτικά του Νείλου"( Ψυχογιός) , "Τα χρονια της νεότητός του, ο ηδονικός του βίος" (Εμπειρία), " Αλεξάνδρεια, στο δρόμο των ξένων" ( Εμπειρια Εκδοτική). Μαθαίνεις για τις θαυμάσιες μεταφράσεις της από τα Αραβικά, το Κοράνιο, τιτάνιο έργο και όχι μόνο. Όσοι έχετε διαβάσει έστω και ένα βιβλίο του Ναγκίμπ Μαχφούζ καταλαβαίνετε γιατι πράγμα μιλάμε. Μαθαίνεις για το βραβείο "Καβάφη" και την βράβευση της από την Αιγυπτιακή κυβέρνηση για την προβολή της αραβικής γλώσσας και της λογοτεχνίας...τόσα πολλά και σπουδαία για ένα νέο άνθρωπο.
Πριν από το "Καφέ Κλεμέντε" είχα διαβάσει το βιβλίο της "Αλεξάνδρεια, στο δρόμο των ξένων" και είχα μαγευτεί. Η αλήθεια είναι πως έχω μια αδυναμία στα βιβλία που αναφέρονται σε αυτή την πόλη. ΄Ισως γιατί την ίδρυσε ο Αλέξανδρος, (γνωστή και ομολογημένη η αδυναμία μου σε αυτόν ), ίσως γιατί είναι η πόλη του αγαπημένου μου ποιητή, ίσως γιατί μέσα από τα βιβλία του Λώρενς Ντάρελ, "Αλεξανδρινό Κουαρτέτο" και τις "Ακυβέρνητες Πολιτείες" του Στρατή Τσίρκα και ιδιαίτερα την "Αριάγνη", η πόλη μου έχει γίνει οικεία, και νιώθω μια ακατανίκητη έλξη για βιβλία που αναφέρονται σε αυτή και το βιβλίο της Πέρσας δε με απογοήτευσε, μου ξαναζωντάνεψε αυτά τα αισθήματα. Εχοντας ζήσει στην Αίγυπτο και μεγαλώσει στις γειτονιές του Καίρου και της Αλεξάνδρειας η Πέρσα Κουμούτση μπορεί να γράφει " μετά λόγου γνώσεως", να πέρνει τον αναγνώστη από το χέρι να τον ταξιδεύει στη μυστηριακή χώρα του Νείλου.
Με το καινούργιο της βιβλίο " Καφε Κλεμέντε" η Πέρσα Κουμούτση ξαναγυρίζει στις αγαπημένες γειτονιές της Αλεξάνδρειας του Μεσοπολέμου, αλλά δε στέκει εκεί. Μας ταξιδεύει και στο Παρίσι και αργότερα στο Π.Φάληρο. Ακολουθούμε τα μετέωρα βήματα της ηρωίδας ,της όμορφης Ελισάβετ, που δεν ξέρει να ξεχωρίσει την αλήθεια από την εικονική πραγματικότητα του θεάτρου που διαπρέπει ως πρωταγωνίστρια. Οι ρόλοι της λες και είναι γραμμένοι για την ίδια, για να απεικονίσουν τη ζωή της, ή μήπως η Ελισάβετ χτίζει τη ζωή της πάνω στα χνάρια των χάρτινων ηρωίδων που ενσαρκώνει κάθε φορά; Είναι όμορφη και προικισμένη με ταλέντο ηθοποιός. Η ομορφιά της όμως είναι και κατάρα, το ταλέντο της παγίδα, δεν την αφήνουν να πλησιάσει τις καρδιές των ανδρών που κατακτά. Νομίζει πως ερωτεύεται, νομίζει πως ζει με πάθος, στη πραγματικότητα όμως δεν ζει παρά μέσα στην αντανάκλαση της ζωής και του ειδώλου που η ίδια έχει πλάσει.. . Ακόμα και στο τέλος της ζωής της, όταν οι αναμνήσεις έρχονται να την πνίξουν και όταν επαναλαμβάνει τη φράση που έχει στοιχοιώσει τη ζωή της, "το ανεκπλήρωτο παραμένει αναπόδραστο", και τότε ακόμη ενώ ξεφυλλίζει νοερά εικόνες οικείες, αγαπημένες όσο και μακρινές, ανασύρει πρόσωπα και γεγονότα από τους δαιδάλους της μνήμης, αφουγκράζεται λόγια και ξεχασμένους ψιθύρους, και τότε ακόμη παραμένει θύμα των ψευδαισθήσεών της, ανήμπορη να ξεχωρίσει την πραγματικότητα από τους θεατρικούς ρόλους που έχει υποδυθεί. Ποιός είναι αυτός που χτυπά την πόρτα του σπιτιού της στο τέλος και μοιάζει να τον περιμένει μια ζωή; Είναι ο έρωτας, είναι ο άντρας που την αγάπησε, ή εκείνος που αυτή νόμισε πως τον αγάπησε; Είναι ο παλαιοπώλης που αγοράζει τα λείψανα της ζωής της; Ή μήπως είναι ο επισκέπτης που έρχεται σε όλους μας κάποτε, για να την οδηγήσει στο δρόμο της μόνης αλήθειας που είναι ο θάνατος;
Για άλλη μια φορά η Πέρσα Κουμούτση, πλάθει ήρωες με υπόσταση, με σάρκα και οστά, με ελαττώματα και προτερήματα, η Ελισάβετ, η αδίστακτη, αλλά και η μεγάλη χαμένη, ο ιδεαλιστής Αλέξανδρος, που ξέρει μέσα από τον πόνο να βρει τον χαμένο εαυτό του, ο κυνικος Πιέρ, το αρσενικό αντίστοιχο της Ελισάβετ, ο πραγματιστής αδελφός του Αλέξανδρου, η ιδεαλίστρια ερωτευμένη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου.. Ολοι ζωντανεύουν χάρη στην πένα της Πέρσας Κουμούτση. Κινούνται με σιγουριά στο χώρο και στο χρόνο παρασύροντας τον αναγνώστη στα πάθη τους. Η ατμόσφαιρα της Αλεξάνδρειας και του Παρισιού του μεσοπολέμου ζωντανεύει με τρόπο μαγικό μέσα από τις σελίδες του βιβλίου. Νιώθεις το φως και τη ζέστη της Αλεξάνδρειας και τη γκριζάδα και την παγωνιά του χειμερινού Παρισιού, περπατάς στα σοκάκια και την παραλία της Αλεξάνδρειας αλλά και στα βουλβάρτα του Παρισιού. Η βαβέλ των γλωσσών που ηχεί στους δρόμους και των δύο πόλεων έρχεται σα μουσική στα αυτιά σου και τη δέχεσαι " ως τελευταία απόλαυση" όπως ο ποιητής παροτρύνει τον Αντώνιο να κάνει..Μυρίζεις τον καφέ στο "Καφέ Κλεμέντε" του πατέρα της ηρωίδας στην Αλεξάνδρεια αλλά και στο ομώνυμο του στο Παρίσι. Ζεις την πίκρα της απόρριψης και την έκσταση του πάθους. Και όταν φτάσεις στην τελευταία σελίδα και κλείσεις το βιβλίο, το βιβλίο δε σε αφήνει, το κουβαλάς καιρό μέσα σου.
Με δύο λόγια το"Καφέ Κλεμέντε" είναι ένα βιβλίο γερά χτισμένο που αξίζει να διαβαστεί και να αγαπηθεί.

Συγχαρητήρια Πέρσα Κουμούτση, έχεις μεγάλο ταλέντο και περιμένουμε πολλά ακόμη από σένα.

Μια επέτειος, τρία άρθρα και ένα βιβλίο

Είχα καιρό να γράψω στο blog. H αλήθεια είναι πως ειμαι χωμένη βαθειά στο καινούργιο βιβλίο που προσπαθώ να γράψω και δεν μου μένει ενέργεια να γράψω κάτι άλλο. Χθες όμως διαβάζοντας μια ιστορική αναδρομή στην «Καθημερινή» και δύο άρθρα, το ένα στην ίδια εφημερίδα και το άλλο στο « Βήμα», έκανα κάποιες σκέψεις που θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας.
Σαν σήμερα, 16 Αυγούστου, συμπληρώνονται 49 χρόνια από τη μέρα που η Κύπρος έγινε ανεξάρτητο κράτος. Διάβασα λοιπόν στον «Φιλίστορα» ( επιλογές Μιχάλη Κατσίγερα) της χθεσινής "Καθημερινής" το απόσπασμα από την εκδοση της εφημερίδας της 17ης Αυγούστου 1960 « Από της 2ας πρωινής της σήμερον η Κύπρος, μετά μίαν τρισχιλιετή πολυκύμαντον ιστορίαν, κατά την οποίαν εγνώρισε κατακτήσεις και υποδουλώσεις, με σύντομα διαλείματα ελευθέρου ελληνικού βίου, απέκτησε την ανεξαρτησίαν της. Η χθεσινή ιστορική ημέρα υπήρξε πράγματι ημέρα εορτασμού και πανηγύρεως, παρά την πικρίαν την οπόια εδοκίμαζε μερίς των Κυπρίων, ότι οι αγώνες των δεν έδωσαν την ολοκληρωτικήν εθνικήν αποκατάστασιν..» και συνεχίζει η εφημερίδα με αναφορά στη χαρά και στους πανηγυρισμούς σε όλο το νησί. .. «Εν επισήμω τελετή πράγματι εγέντο σήμερον την πρωίαν η εγκαθίδρυσις της Κυπριακής Δημοκρατίας. Χιλιάδες λαού εξ όλων των πόλεων της Κύπρου κατέκλυσαν την Λευκωσίαν, ίνα παρακολουθήσουν την εγκαθίδρυσιν της πρώτης ελευθέρας Κυπριακής Κυβερνήσεως και όπως χαιρετίσουν και επεφυμήσουν εκ του σύνεγγυς τον πρώτον πρόεδρον της ελευθέρας Κυπριακής Πολιτείας Αρχιεπίσκοπον Μακάριον..»
Διαβάζοντας το άρθρο αυτό δεν μπόρεσα να μην αναλογισθώ πως μόλις δεκατέσσερα χρόνια μετά την ημέρα της ανεξαρτησίας, και συγκεκριμένα το δεκαπενταύγουστο του ΄74, το νησί θα γνώριζε τη δεύτερη εισβολή της Τουρκίας. Ο Αττίλας 2, θα έβαζε τη σφραγίδα της κατοχής στο βόρειο τμήμα του νησιού. Η Κύπρος, δεκατέσσερα χρόνια μετά τη γέννηση του ελεύθερου κράτους θα έπαυε να υπάρχει ως ακέραια οντότητα στην κοινωνία των Εθνών.
Τα χρόνια που ακολούθησαν είδαμε προσφυγές στον ΟΗΕ και καταδικαστικά ψηφίσματα, σύνομιλίες και σχέδια επί σχεδίων και τέλος την απόρριψη του σχεδίου Ανάν και την εισοδο της μισής Κύπρου στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση . ..και η ζωή συνεχίζεται... Συνεχίζεται ερήμην εκείνων που θυσιάστηκαν για να τη δουν ελεύθερη και ανεξάρτητη, ερήμην των οικογενειών που πενθούν τους αγνοούμενους. Τριανταπέντε χρόνια μετά έρχονται τραγικές αποκαλύψεις να ταράξουν τα θολά νερά της Ιστορίας. Ομαδικοί τάφοι, μαρτυρίες εκτελεστών με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες, ταυτοποιήσεις οστών και απότιση των τελευταίων τιμών σε νεκρούς που επί τριανταπέντε χρόνια οι δικοί τους έτρεφαν το χλωμό καντηλάκι της ελπίδας στις καρδιές τους να τους δουν να γυρίζουν μια μέρα «έσω» τους. Φρούδες ελπίδες, αν πιστέψει κανείς τις μαρτυρίες και τα σχετικά άρθρα που είδαν το φως τις μέρες αυτές. Όσοι από σας θέλετε μπορείτε να διαβάσετε στο χθεσινό «Βήμα» το άρθρο με τον τίτλο « Αγνοούμενοι του Αττίλα με μια σφαίρα στον κρόταφο» και της «Καθημερινής» με τον τίτλο «Τα φίλμ είχαν συλλήψεις και εκτελέσεις των Ελλήνων». Η τραγική αλήθεια είναι πως η πλειονότητα των αγνοουμένων, ανάμεσα στους οποίους είναι και κάποιοι που τότε ήταν παιδιά ακόμη, δε βρίσκονται στη ζωή. Οι πιο πολλοί άφησαν τον κόσμο τούτο με μια σφαίρα στον κρόταφο.. και το χειρότερο, κάποιοι γνώριζαν τη φρικτή αλήθεια και την έκρυβαν. Γιατί, για ποιό λόγο; Ποιός λογάριασε και ζύγισε ότι βαραίνε περισσότερο στην πλάστιγγα της δικαιοσύνης η πολιτική σκοπιμότητα από το πένθος χιλιάδων ανθρώπων; Από το βάρος της καρδιάς της μάνας που πέθανε δείχνοντας ως την τελευταία ώρα της ζωής της τη φωτογραφία του γιού της, ελπίζοντας να μάθει κάτι που θα τη βεβαίωνε πως ήταν ζωντανός, ενώ αυτός ήταν ήδη νεκρός; Ποιός έκρινε πως ο πόνος των ζωντανών, των «απολειπομένων » που λέει ο Παύλος στην επιστολή του προς Κορινθίους , θα ήταν ένα καλό και χρήσιμο όπλο στους πολιτικούς σχεδιασμούς; Αμείλικτα ερωτήματα χωρις απάντηση.
Με αφορμή το βιβλίο του Μιλτιάδη Β.Χατζόπουλου « Εν μέρει Ελληνίζων»(εκδόσεις "Εστία"), που μου χάρισε αγαπητή φίλη από την Κύπρο και που διάβασα πρόσφατα, είχα μια μεγάλη συζήτηση με άλλη φίλη, πρώην εκπαιδευτικό που υπηρέτησε στην Κύπρο την περίοδο 1960-62. Με τη φίλη αυτή τρέφουμε κοινά αισθήματα αγάπης για την Κύπρο. Την άκουσα να μου μιλά για τα χρόνια εκείνα της καινούργιας δημοκρατίας και τον ενθουσιασμό και πατριωτισμό που έβλεπε να λάμπει στα μάτια των νέων μαθητών της στο Παγκύπριο Γυμνάσιο της Λευκωσίας. Μου μίλησε και για αυτά που προηγήθηκαν, για τα φοιτητικά συλλαλητήρια στην Αθήνα και τις υπογραφές όλων των φοιτητών της Φιλοσοφικής Σχολής, 3000 μαζεύτηκαν για να στείλουν ψήφισμα στη βασίλισσα της Αγγλίας Ελισάβετ, να δώσει χάρη στον Καραολή . « Αγνόησε την έκκλησή μας και το παληκάρι κρεμάστηκε.. Δεν το συγχώρεσα ποτέ αυτό, ούτε μπόρεσα ποτέ να επισκεφτώ τα φυλακισμένα μνήματα» μου εξομολογήθηκε, « Με πονάει ακόμα η άρνηση της βασίλισσας».
Πόσοι από τους νέους σήμερα που πηγαίνουν στην Κύπρο για διακοπές στην Αγία Νάπα ή τον Πρωταρά, ή και στην κατεχόμενη Κερύνεια για να φάνε ψάρι, πόσοι που ψηφίζουν και τραγουδούν τα τραγούδια που εκπροσωπούν την Κύπρο στη Εurovision ξέρουν κάτι από αυτή την πονεμένη, την ματωμένη Ιστορία; Για πόσους λέει κάτι το όνομα του Ευαγόρα Παλληκαρίδη, του Κυριάκου Μάτση, του Γρηγόρη Αυξεντίου; Για κάποιους ίσως είναι μόνο ονόματα δρόμων χωρις κάποια ιδιαίτερη ανάμνηση να τα συνοδεύει.

Μίλησα πριν για το βιβλίο του Χατζόπουλου. Θα σας εξομολογηθώ την αλήθεια. Το διάβασα με ενδιαφέρον, πλην χωρίς συγκίνηση, χωρίς πάθος, όπως ακριβώς το έχει γράψει, κατά τη γνώμη μου και ο συγγραφέας. Μια ιστορία αναζήτησης ταυτότητας ενός εφήβου σε μια πόλη και μια χώρα που αναζητά τη δική της ταυτότητα. Αξιόλογη προσπάθεια να καταγραφεί η τοπιογραφία της χώρας και της Λευκωσίας, οι δρόμοι, οι εκκλησίες, οι πλατείες ακόμη και οι όχθες του ποταμού Πεδιαίου, όλα χαρτογραφούνται με ακρίβεια. Λείπει όμως κάτι, λείπει η ψυχή και η καρδιά των ανθρώπων. Σκιές ονείρων οι ήρωες, επιθυμίες θολές και αξεδιάλυτες. Δεν ξέρω αν η κρίση μου είναι συναισθηματικά φορτισμένη από τις δικές μου αναμνήσεις, ή αν την επηρεάζει η ανάμνηση της «Χάλκινης Εποχής» του Ρόδη Ρούφου, όμως το βιβλίο του Χατζόπουλου παρά την ιστορική και γεωγραφική τεκμηρίωσή του με άφησε ασυγκίνητη.

Σαν πας στην Καλαμάτα...

Τα προεόρτια... λιγο πριν αρχίσει η συνέντευξη τύπου την Τρίτη 8 Ιουλίου

Ο κόσμος συγκεντρώθηκε με πρώτο τον Δήμαρχο και την κ. Νϊκα.

Υπάρχουν και κάποιοι άτυχοι που δε βρήκαν καρέκλες..

Λεωνίδας Μακρής, Κλειώ Ζαχαριάδη, Νοέλ Μπάξερ, η φίλη σας και ο κ. Μακρής

Συζητήσεις ..

Κλειώ, Νοέλ, Λεωνίδας και Κατερίνη Καφέ

Οι δύο ξανθές ομότεχνες .. Τα σχόλια δικά σας.


Μια μικρή γεύση της ωραίας βραδιάς που περάσαμε την Παρασκευή που μας πέρασε στις 10 του μηνός, στην ιδιαίτερη πατρίδα μου την Καλαμάτα. Η συγκίνησή μου ήταν μεγάλη, ένοιωθα σαν το παιδί που γυρίζει σπίτι του με ένα καλό βαθμό στο ενδεικτικό και περιμένει τον έπαινο των γονιών του. Περίμενα και εγώ την αγάπη των συμπατριωτών μου με λαχτάρα. Μου την έδωσαν απλόχερα και τους ευχαριστώ όλους, αρχίζοντας από τον Δήμαρχο και την κ. Νίκα που μας τίμησαν με την παρουσία τους, τους δημοσιογράφους και τους τεχνικούς του τύπου και της τηλεόρασης, τη Μαρία Τομαρά, τη Μαρία Νίκα, τη Μαρίνα Διονυσσοπούλου, για την προβολή του βιβλίου, τους φίλους της Καλαμάτας, ένα τόπο με την παράδοση στα γράμματα, και την Κλειώ Ζαχαριάδη τη διευθύντρια Μάρκετινγκ των εκδόσεων Ψυχογιός που έκανε το μακρύ ταξίδι για να βρίσκεται κοντά μας. Τέλος ένα ιδιαίτερο ευχαριστώ στο Λεωνίδα Μακρή, τη ψυχή του ιστορικού βιβλιοπωλείου "Μακρής" που λειτουργεί στην Καλαμάτα από το 1928. Ο Λεωνίδας Μακρής, ακούραστος και με χιούμορ και μαζί με τη πολύτιμη βοηθό του Ντόρα οργάνωσαν μια άρτια εκδήλωση με μουσική και κεράσματα στον πεζόδρομο. Η Νοέλ και εγώ νιώθαμε σα στο σπίτι μας και πανταχού παρούσα την αύρα των αναγνωστών που αγάπησαν το χώρο σχεδόν ένα αιώνα τώρα. Είχα τη χαρά να ξαναβρώ την αγαπημένη μικρή φίλη Κατερίνη Καφέ και τους γονείς της, χάρηκα την παρέμβαση του ποιητή κ. Σαββάκη. Θα ήθελα όμως να είσαστε και εσείς από μια μεριά, οι εκτός Μεσσηνίας φίλοι, να ακούσετε τη Νοέλ Μπάξερ, τη συγγραφέα του υπέροχου βιβλίου " Από δρυ παλιά και από πέτρα" να αναλύει με μοναδικό τρόπο το βιβλίο μου και να φανερώνει πτυχές που και εγώ ακόμη δεν τις γνώριζα. Σε ευχαριστώ Νοέλ μου, που έκανες το μακρύ ταξίδι μόνο για χάρη μου αφήνοντας μόνη τη γλυκιά Ιριδα και τον άντρα σου. Να είσαι πάντα καλά και να έχεις επιτυχίες. Όλοι όσοι αγαπάμε το γράψιμό σου περιμένουμε το καινούργιο σου βιβλίο με ανυπομονησία.